Rynek towarowy

Działalność Grupy GPW w obszarze rynku towarowego skoncentrowana jest w Grupie Towarowej Giełdy Energii, do której oprócz TGE należą również Izba Rozliczeniowa Giełd Towarowych oraz platforma OTC InfoEngine. Zakres działalności Grupy Towarowej Giełdy Energii obejmuje:

  • prowadzenie giełdy towarowej, na której przedmiotem obrotu są:
    • energia elektryczna,
    • gaz ziemny,
    • limity wielkości emisji zanieczyszczeń,
    • prawa majątkowe wynikające ze świadectw pochodzenia energii elektrycznej, biogazu oraz świadectw efektywności energetycznej;
    • instrumenty pochodne na towary rozliczane finansowo
  • prowadzenie Rejestru Świadectw Pochodzenia oraz Rejestru Gwarancji Pochodzenia
  • prowadzenie systemu raportowania danych transakcyjnych w ramach platformy RRM TGE
  • prowadzenie rozliczeń transakcji zawieranych na giełdzie towarowej

Obsługa obrotu

Obrót na rynkach towarowych prowadzonych przez TGE

Rynek energii elektrycznej

Rynek Dnia Następnego i Bieżącego

Rynki Dnia Następnego i Bieżącego (RDNiB) są rynkami z dostawą fizyczną energii elektrycznej i dokonuje się na nich obrotu w krótkiej perspektywie czasowej (rynek spot). Na RDN notowane są instrumenty godzinowe dla każdej godziny doby dostawy oraz instrumenty blokowe. Obrót na RDN prowadzony jest na dwa dni przed oraz w dniu poprzedzającym dzień dostawy energii elektrycznej. Obrót na RDB prowadzony jest w dniu poprzedzającym dzień dostawy oraz w dniu dostawy.

W 2017 roku nastąpił spadek wolumenu obrotów na rynku spot energii elektrycznej, w porównaniu z rokiem 2016 o 8,6% i wyniósł 25,2 TWh. Jednym z powodów jest zmniejszenie wolumenu obowiązkowej sprzedaży nałożonego na wytwórców.

Wolumen obrotu energią elektryczną na Rynkach Dnia Następnego i Bieżącego [TWh]



Rynek Terminowy Towarowy dla energii elektrycznej

Rynek Terminowy Towarowy (RTT) w zakresie instrumentów terminowych na energię elektryczną umożliwia zawieranie transakcji standardowymi produktami terminowymi na dostawę jednakowej ilości energii elektrycznej w każdej godzinie wykonania kontraktu. Kontrakty mogą być realizowane w okresie tygodniowym, miesięcznym, kwartalnym i rocznym.

W 2017 r. wolumen obrotów na rynku terminowym energii elektrycznej wyniósł 86,4 TWh, cow porównaniu z rokiem poprzednim oznacza spadek o 12,7%. Głównym powodem spadku wolumenu obrotów jest ograniczenie wolumenu obrotu w ramach obowiązkowej sprzedaży energii wynikającej z Art. 49a ust. 2. ustawy Prawo energetyczne. Kolejną przyczyną była niepewność związanaz implementacją do prawa krajowego postanowień dyrektywy MiFID2, która istniała w pierwszej połowie roku i przekładała się na znaczne spadki obrotów również w innych krajach UE.

Wolumen obrotu energią elektryczną na Rynku Terminowym Towarowym [TWh]



Rynek gazu

Rynek Dnia Następnego i Bieżącego gazu

W tym roku giełdowy rynek gazu obchodził swoje pięciolecie. 20 grudnia 2012 r. miała miejsce inauguracja giełdy gazu w Polsce. Jako pierwszy został uruchomiony Rynek Terminowy Towarowy, następnie Rynek Dnia Następnego gazu.

W ramach RDNg notowane są kontrakty typu: BASE z dostawą w dniu następnym przez 24 godziny o jednakowej ilości dostawy gazu w każdej godzinie doby gazowej, oraz WEEKEND z dostawą przez dwa dni (sobota i niedziela) o jednakowej ilości dostawy gazu w każdej godzinie doby gazowej (od 47 do 49 godzin). Od 30 lipca 2014 r. TGE funkcjonuje Rynek Dnia Bieżącego gazu, w ramach którego notowane są instrumenty godzinowe z dostawą w dniu notowania.

W 2017 r. na rynkach spot gazu wolumen wyniósł 24,0 TWh w 2017 r. – o 2,5% mniej niż w roku poprzednim. Na Rynku Dnia Następnego gazu wolumen wyniósł 19,3 TWh (spadek o 1,9% rok do roku), a na Rynku Dnia Bieżącego gazu 4,7 TWh (spadek o 4,7% rok do roku).

Wolumen obrotu gazem ziemnym na rynku dnia następnego i bieżącego [TWh]



Rynek Terminowy Towarowy dla gazu ziemnego

Łączny wolumen obrotów na RTT dla gazu ziemnego w 2017 r. wyniósł 114,7 TWh, rosnąc o 27,6% rok do roku.

Całkowity wolumen transakcji zawartych na rynkach gazu ziemnego w roku 2017 wyniósł 138,7 TWh (wzrost o 21,1% rok do roku), wobec czego udział rynku spot stanowi 17,3% udziału w całym wolumenie rynku gazu, w porównaniu do 21,5% w roku 2016. Wskaźnik na takim poziomie pokazuje istotność TGE jako platformy handlowej dla rynku bilansującego. Rynek spot pełni również istotną funkcję dla operatora Gaz-System, który wprowadził do swojej instrukcji m.in. zapis dot. wyliczania ceny średniej rozliczenia bilansowania.

W ciągu 5 lat giełda gazu stała się ważnym i integralnym elementem rynku gazu ziemnego w Polsce. Jest miejscem gwarantującym bezpieczny i transparenty handel. Wolumen obrotu na rynkach spot oraz rynku terminowym towarowym w latach 2012-2017 osiągnął łączny poziom 469,8 TWh. Na giełdowym rynku gazu działa obecnie 111 podmiotów.

Wolumen obrotu gazem ziemnym na rynku terminowym towarowym [TWh]



Rynek Praw Majątkowych

Na TGE funkcjonuje Rynek Praw Majątkowych (RPM) do świadectw pochodzenia dla energii elektrycznej wyprodukowanej:

  • w odnawialnych źródłach energii (PMOZE i PMOZE_A - zielone certyfikaty)
  • w wysokosprawnej kogeneracji (PMGM – żółte, PMEC – czerwone i PMMET – fioletowe certyfikaty).

Ponadto, na RPM notowane są:

  • prawa majątkowe wynikające ze świadectw pochodzenia biogazu (PMBG – brązowe certyfikaty),
  • prawa majątkowe wynikające ze świadectw pochodzenia biogazu rolniczego (PMOZE-BIO – błękitne certyfikaty),
  • prawa majątkowe wynikające ze świadectw efektywności energetycznej (PMEF – białe certyfikaty).

RPM jest elementem systemu wsparcia producentów energii z odnawialnych źródeł energii. Pozwala wytwórcom energii elektrycznej z OZE, kogeneracji, biogazu oraz podmiotom, które uzyskały świadectwa efektywności energetycznej, sprzedać prawa majątkowe, a przedsiębiorcom energetycznym zobowiązanym do uiszczenia tzw. opłaty zastępczej lub do umorzenia świadectw pochodzenia, na które opiewają te prawa, wywiązać się z nałożonego na nich obowiązku.

Wolumen obrotu na Rynku Praw Majątkowych jest pochodną liczby certyfikatów wystawionych w Rejestrze Świadectw Pochodzenia: zwiększenie produkcji energii generuje obowiązek wystawienia większej ilości świadectw pochodzenia, a to z kolei generuje wzrost wolumenu świadectw pochodzenia (certyfikatów) dostępnych na rynku.

Łączny wolumen obrotu prawami majątkowymi dla energii elektrycznej na rynku spot w 2017 r. wyniósł 58,0 TWh w porównaniu do 50,2 TWh w 2016 r., co oznacza wzrost w skali roku o 15,6%. W 2017 r. odnotowano jednocześnie istotny wzrost rok do roku wolumenu obrotu prawami majątkowymi wynikającymi ze świadectw efektywności energetycznej, który wyniósł 399,9 ktoe w porównaniu do 314,8 ktoe w 2016 r.

Wolumen obrotu prawami majątkowymi do świadectw pochodzenia [TWh]



W 2017 r. wolumen obrotu prawami majątkowymi wynikającymi ze świadectw pochodzenia energii elektrycznej wyprodukowanej w OZE wyniósł 29,8 TWh i był, w porównaniu z rokiem 2016, o 24,2% wyższy. Większa podaż certyfikatów w 2017 r. oraz zwiększający się popyt wykreowały dodatkowy obrót w 2017 r.

Wolumen obrotu świadectwami pochodzenia energii wytworzonej w tzw. kogeneracji , tj. świadectwami czerwonymi i żółtymi wyniósł w 2017 r. 28,3 TWh (wzrost o 7,9% względem 2016 r.)

Struktura wolumenu obrotu prawami majątkowymi w 2017 r. wg typu świadectwa



Od stycznia 2016 r. do końca 2017 roku w obrocie były także kontrakty terminowe na prawa majątkowe do świadectw pochodzenia dla energii wytworzonej w odnawialnych źródłach energii, które pozwolą uczestnikom rynku na zabezpieczenie ceny i realizacji dostawy praw majątkowych w okresach przyszłych. Wolumen obrotu prawami majątkowymi na rynku terminowym w całym 2017 r. wyniósł 1,1 TWh wobec 0,5 TWh w 2016 r. Transakcje zawarte na forwardach na OZE do 3 stycznia 2018 r. będą mogły być rozliczone na obecnie obowiązujących zasadach.

Rejestr świadectw pochodzenia

Rejestr Świadectw Pochodzenia (RŚP) jest systemem rejestracji oraz ewidencji:

  • świadectw pochodzenia stanowiących potwierdzenie wytworzenia energii elektrycznej w wysokosprawnej kogeneracji,
  • świadectw pochodzenia stanowiących potwierdzenie wytworzenia energii elektrycznej w odnawialnych źródłach energii (OZE),
  • świadectw pochodzenia stanowiących potwierdzenie wytworzenia biogazu rolniczego i wprowadzenia go do sieci dystrybucyjnej gazowej,
  • świadectw efektywności energetycznej stanowiących potwierdzenie, że realizacja przedsięwzięcia służyła poprawie efektywności energetycznej,
  • a także ewidencji praw majątkowych wynikających z wyżej wymienionych świadectw.

Do głównych zadań RŚP należy:

  • identyfikacja podmiotów, którym przysługują prawa majątkowe do świadectw pochodzenia,
  • identyfikacja przysługujących praw majątkowych wynikających ze świadectw pochodzenia oraz odpowiadającej tym prawom ilości energii elektrycznej,
  • rejestracja świadectw pochodzenia oraz wynikających z nich praw majątkowych,
  • ewidencjonowanie transakcji zawieranych w obrocie prawami majątkowymi oraz stanu posiadania praw majątkowych wynikających ze świadectw pochodzenia,
  • wystawianie dokumentów potwierdzających stan posiadania praw majątkowych w rejestrze, które następnie wykorzystywane są przez URE w procesie umarzania świadectw pochodzenia.

Wystawienia i umorzenia (RŚP)

OZE – zielone certyfikaty

W 2017 r. wolumen wystawionych zielonych certyfikatów wyniósł 24,5 TWh, czyli o 29,3% więcej niż w roku 2016. Wzrost wystawień zielonych certyfikatów nastąpił głównie w części wiatrowej. Zwiększone wytwarzanie energii z tego źródła oraz sprawniejsze wydawanie świadectw przez Urzędu Regulacji Energetyki (URE) przełożyły się na istotny wzrost wolumenu wystawień.

Wolumen wystawionych praw majątkowych do OZE [TWh]



Wolumen umarzanych certyfikatów wykazuje trend wzrostowy, jednak wolumen umorzeń zrealizowanych w danym roku jest parametrem zależnym od URE. Silne fluktuacje wolumenów spowodowane są rzadkim przesyłaniem przez URE informacji o umorzonych certyfikatach. Łączny wolumen umorzeń zielonych certyfikatów w 2017 r. wyniósł 25,2 TWh w porównaniu do 16,8 TWh w roku 2016.

Wolumen umorzeń świadectw pochodzenia do OZE [TWh]



Kogeneracja – czerwone, żółte i fioletowe certyfikaty

Łączny wolumen wystawień świadectw kogeneracyjnych w 2017 r. wyniósł 24,0 TWh, co oznacza spadek o 15,2% w stosunku do 2016 r. Gałąź kogeneracyjna rejestru świadectw pochodzenia charakteryzuje się stabilnym, powtarzalnym wykonywaniem prognozowanych wolumenów. Fluktuacje wolumenów świadectw kogeneracyjnych są normalnym zjawiskiem, a w 2017 roku szczególnie widoczne w części poświęconej wystawieniom.

Wolumen wystawionych praw majątkowych kogeneracyjnych (TWh)



Łączny wolumen umorzeń świadectw czerwonych, żółtych i fioletowych wyniósł w 2017 r. 26,9 TWh, w porównaniu do 26,1 TWh w 2016 r.

W obowiązującym stanie prawnym rynek certyfikatów czerwonych, żółtych i fioletowych funkcjonuje jako trzy serie instrumentów o półtorarocznym terminie obowiązywania: pełny rok kalendarzowy plus dodatkowe sześć miesięcy kolejnego roku jako czas przewidziany ustawą na wywiązanie się podmiotów zobowiązanych z ciążącego na nich obowiązku umarzania certyfikatów kogeneracyjnych. Różnice w obrocie pomiędzy latami kalendarzowymi są możliwe, gdyż w trakcie trwania roku kalendarzowego nakładają się na siebie kolejne serie instrumentów o półtorarocznym terminie obowiązywania. Sytuacja stabilizuje się z perspektywy instrumentu, a nie roku kalendarzowego. Z opisaną sytuacją mieliśmy do czynienia w ostatnich latach.

Wolumen umorzeń świadectw pochodzenia kogeneracyjnych (TWh)



Efektywność energetyczna – białe certyfikaty

W 2017 roku wystawiono 549 tys. toe białych certyfikatów, co oznacza wzrost o 17,1% rok do roku, z poziomu 468 tys. toe. Wolumeny umorzonych białych certyfikatów również wzrosły – o 13,8% do 148 tys. toe w 2017 roku.

Większa podaż certyfikatów efektywności energetycznej (tzw. białe certyfikaty) spowodowana rozstrzygnięciem w 2017 roku piątego, rekordowego przetargu na wybór przedsięwzięć służących poprawie efektywności energetycznej, przełożyła się na wzrost wolumenu zawartych transakcji i przełożyła się także na wzrosty po stronie umorzeń. Wzrost po stronie umorzeń i obrotu dodatkowo został spotęgowany zmianą sposobu rozliczenia obowiązku umarzania białych certyfikatów poprzez ograniczenie możliwości wnoszenia opłaty zastępczej.

Liczba uczestników Rejestru Świadectw Pochodzenia

Z końcem 2017 roku liczba uczestników Rejestru Świadectw Pochodzenia wyniosła 3 444 podmiotów. W 2017 r. członkostwo w Rejestrze Świadectw Pochodzenia uzyskało 474 firm (w 2016 r. 431 firmy).

Znaczącą część nowych podmiotów stanowią beneficjenci tzw. białych certyfikatów, czyli świadectw efektywności energetycznej, w związku z rozstrzygnięciem piątego przetargu na przedsięwzięcia służące poprawie efektywności energetycznej organizowanego przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki.

Liczba uczestników Rejestru Świadectw Pochodzenia na TGE



Liczba członków TGE

W 2017 r. do grona członków TGE dołączyły 2 nowe spółki. Na koniec roku status członka posiadały 72 podmioty. TGE umożliwia swoim członkom dzięki m. in. prowadzeniu szkoleń i egzaminów dla Maklerów Giełdowych w istotny sposób umożliwia aktywne, szczególnie podmiotom zagranicznym. W 2017 r. wydano 79 certyfikatów Maklera Giełdowego, w tym 25 Certyfikatów dla maklerów, którzy zdali egzamin w języku angielskim. TGE przeprowadziła w 2017 r. 11 szkoleń, w tym dziewięć na Rynku Towarów Giełdowych (RTG); natomiast trzy na Rynku Instrumentów Finansowych (RIF).

Liczba członków TGE



Rejestr gwarancji pochodzenia

TGE prowadzi Rejestru Gwarancji Pochodzenia i organizuje obrót gwarancjami pochodzenia.

Rejestr Gwarancji Pochodzenia (RGP) ruszył we wrześniu 2014 r. RGP umożliwia ewidencjonowanie energii ze źródeł odnawialnych oraz pozagiełdowy obrót korzyściami ekologicznymi, wynikającymi z jej produkcji. W przeciwieństwie do świadectw pochodzenia, gwarancje nie wiążą się z prawami majątkowymi, ani z systemem wsparcia dla OZE – pełnią jedynie funkcję informacyjną. Nie istnieje również obowiązek zakupu gwarancji, ale mogą być one uzyskiwane przez podmioty, które chcą udowodnić, że dana ilość zużytej przez nie energii została wytworzona w źródłach odnawialnych. Od listopada 2014 r. TGE umożliwia także obrót gwarancjami pochodzenia energii.

Zgodnie z przepisami URE wystawia gwarancje pochodzenia, które następnie wczytywane są do systemu informatycznego Rejestru Gwarancji Pochodzenia prowadzonego przez TGE. Użytkownicy systemu mogą następnie handlować gwarancjami pochodzenia lub przekazywać je odbiorcom końcowym jako dowody zakupu energii ze źródeł odnawialnych.

Rok 2017 przyniósł istotny wzrost obrotu oraz przekazań gwarancji pochodzenia przy zbliżonym do roku poprzedniego wolumenie rejestrowanym w RGP. Rośnie świadomość wśród producentów energii elektrycznej z OZE, a także zainteresowanie podmiotów zagranicznych polskimi gwarancjami pochodzenia. Zanotowano znaczny wzrost liczby członków Rejestru – z 255 na koniec roku 2016 do 330 z końcem 2017 roku.

Rejestr Gwarancji Pochodzenia

 WystawioneSprzedanePrzekazane
 TWhGWhGWh
20144,87-11
20157,23635732
201612,3591702
201712,625482875

Raportowanie danych transakcyjnych - RRM TGE

TGE oferuje usługę raportowania danych transakcyjnych (Registered Reporting Mechanism, RRM) zgodnie z wymogami REMIT i Aktów Implementacyjnych dla uczestników rynku energii i gazu.

Obowiązek uczestników hurtowego rynku energii elektrycznej i gazu do przekazywania Agencji ds. Współpracy Urzędów Regulacji (ACER) danych dotyczących zleceń i transakcji zawieranych na rynku wynika z przepisów Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1227/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie integralności i przejrzystości hurtowego rynku energii (REMIT) oraz Aktów Implementujących do tego Rozporządzenia.

Zgodnie z zapisami Aktów Implementujących do REMIT obowiązek raportowania danych transakcyjnych dotyczących kontraktów zawieranych poprzez zorganizowane platformy obrotu wszedł w życie7 października 2015 r. Od tego dnia wszyscy uczestnicy rynków energii i gazu TGE mają obowiązek raportowania swoich zleceń i transakcji, zawartych na tych rynkach. Natomiast obowiązek raportowania kontraktów OTC wszedł w życie od 7 kwietnia 2016 r.

Zgodnie z wytycznymi REMIT i Aktami Implementującymi, raportowanie może być realizowane wyłącznie przez podmioty, które uzyskają status Registered Reporting Mechanism (RRM) w ACER.

Usługa raportowania poprzez RRM TGE umożliwia:

  • raportowanie zleceń i transakcji zawieranych za pośrednictwem zorganizowanych platform obrotu,
  • raportowanie transakcji OTC.

Do końca 2017 r. odnotowano:

  • 15 924 175 zaraportowanych operacji na zleceniach giełdowych
  • 8 254 186 zaraportowanych zleceń giełdowych
  • 3 158 648 zaaportowanych transakcji giełdowych
  • Ponad 95 000 zaaportowanych transakcji OTC
  • Ponad 107 200 raportów giełdowych wysłanych do systemu ARIS
  • Ponad 24 850 raportów OTC wysłanych do systemu ARIS
  • Usługi raportowe dla ponad 550 podmiotów - W ACER zarejestrowanych jest obecnie 605 podmiotów, co łącznie pokazuje, że raportujemy dane dla prawie ponad 90% uczestników polskiego rynku energii

Dostęp do systemu RRM TGE ma ponad 1475 użytkowników.

Rynek instrumentów finansowych

W lutym 2015 r. TGE uzyskała zezwolenie Ministra Finansów na prowadzenie giełdy instrumentów finansowych. Decyzja Ministra Finansów umożliwiła TGE rozpoczęcie konsultacji z rynkiem w zakresie konstrukcji nowych instrumentów. W ich efekcie, po zatwierdzeniu przez KNF warunków obrotu dla programu kontraktów futures na energię elektryczną, w listopadzie 2015 r. TGE uruchomiła Rynek Instrumentów Finansowych.

Uczestnicy tego rynku w pierwszej kolejności otrzymali możliwość handlowania instrumentami terminowymi opartymi o ceny energii elektrycznej, a w terminie późniejszym oferta zostanie poszerzona również o instrumenty odnoszące się do ceny gazu ziemnego. Reguły działania Rynku Instrumentów Finansowych TGE były analogiczne do funkcjonujących od wielu lat na rynku futures GPW. Instrumentem bazowym był indeks TGe24, określany na podstawie transakcji zawartych podczas I fixingu na Rynku Dnia Następnego energii elektrycznej. Podmiotami uprawnionymi do uzyskania członkostwa w Rynku Instrumentów Finansowych TGE były krajowe i zagraniczne firmy inwestycyjne oraz inne podmioty nabywające i zbywające instrumenty finansowe we własnym imieniu i na własny rachunek, jeżeli spełniały warunki zawierania transakcji na rynku regulowanym.

Jednak wejście dyrektywy MiFID2 oraz przygotowywanie TGE oraz uczestników do wdrożenia Dyrektywy MiFID2 do polskich systemów prawnych wymusiło przeprowadzenie szeregu zmian, a także stworzenia nowej struktury rynków na TGE.

29 listopada 2017 r. zaprzestano notowań kontraktów futures na indeks TGe24 na rynku regulowanym. 30 grudnia 2017 r. zaprzestano obrotu uprawnieniami do emisji na rynku towarowym TGE, mając na uwadze, iż stały się one instrumentem finansowym zgodnie z MiFID2. Prowadzone są obecnie prace nad docelowym przeniesieniem obrotu tymi instrumentami na rynek regulowany, w celu powrotu do notowań, po wdrożeniu w Polsce Dyrektywy MiFID2. Z kolei 28 grudnia 2017 r. był ostatnim dniem obrotu kontraktami terminowymi na OZE na rynku towarowym TGE (które również stały się instrumentem finansowym). Obecnie prowadzone są prace nad ponownym uruchomieniem obrotu tym produktem jako instrumentem finansowym, po wdrożeniu MiFID2, na przekształcanym RTT.

W 2017 r. trwały konsultacji z uczestnikami rynku w zakresie propozycji odpowiednich zmian do projektu implementacji Dyrektywy MiFID2 do polskich regulacji prawnych dotyczących kwestii związanych z rynkiem energii i gazu, a także w celu wypracowania odpowiedniej formuły przekształcenia Rynku Towarowego Terminowego w zorganizowaną platformę obrotu, zakładającą ewolucyjne przekształcenie obecnie funkcjonującego Rynku Terminowego Towarowego w zorganizowaną platformę obrotu (organized trading fascility, OTF).

29 grudnia 2017 r. została wprowadzona na RTT zasada uznaniowości, która wg MiFID2 jest cechą szczególną OTF. Zasada uznaniowości zaimplementowana przez TGE pozawala na zwiększenie płynności na rynku na instrumentach mniej płynnych. Wprowadzenie zasady uznaniowości pozwala zachować na TGE dotychczasowy obrót w ramach RTT, a w perspektywie pozyskać obrót z rynku OTC. Od momentu wejścia w życie ustawy implementującej Dyrektywę MiFID2, TGE będzie miała 12 miesięcy na złożenie wniosku do Komisji Nadzoru Finansowego o uzyskanie licencji na prowadzenie OTF, w którą docelowo zostanie przekształcony RTT.

Wypracowane rozwiązania umożliwiają jak najkorzystniejsze, z punktu widzenia uczestników rynku, dostosowanie do wymogów Dyrektywy MiFID2 i są zgodne z regulacjami krajowymi i unijnymi. Jednocześnie mając na uwadze odpowiednie przekształcenie rynków oraz notowanych instrumentów, w celu dostosowania do nowych wymogów prawnych, zgodnie z przyjętymi rozwiązaniami przez TGE uzgodnionymi z KNF nie będzie konieczności uzyskania statusu CCP przez IRGiT, na potrzeby obsługi (rozliczeń) aktualnie notowanych na TGE instrumentów.

Rozliczanie transakcji

Rozliczenia transakcji zawartych przez Członków TGE na poszczególnych rynkach prowadzi Izba Rozliczeniowa Giełd Towarowych (IRGiT), spółka zależna TGE.

W 2017 r. IRGIT kontynuowała, rozpoczętą w 2010 r. działalność operacyjną giełdowej izby rozrachunkowej (GIR) dla Rynku Towarów Giełdowych TGE oraz rozpoczętą w 2015 roku działalność operacyjną Izby Rozliczeniowej i Rozrachunkowej dla Rynku Instrumentów Finansowych TGE. IRGiT rozlicza cały wolumen energii elektrycznej i gazu oraz Praw Majątkowych sprzedawanych w Polsce na rynku giełdowym.

Łączny wolumen rozliczonych transakcji z rynku energii elektrycznej i gazu w 2017 r. wyniósł 460 TWh, (na który składają się wolumeny transakcji zawartych w 2017 roku a także transakcje na rynku terminowym zawarte we wcześniejszych latach, a rozliczone w 2017 r.), natomiast łączny wolumen rozliczonych transakcji w Prawach Majątkowych wyniósł 47,5 TWh.

W 2017 roku IRGiT aktywnie uczestniczyła w procesie wypracowania nowego modelu zawierania i rozliczania transakcji w reżimie MiFID2. Dla projektowanej struktury rynku towarowego IRGiT opracowała model rozliczania transakcji, który pozwala na wykorzystywanie przez uczestników rynku m.in.: preferowanych form zabezpieczeń oraz dotychczasowego modelu członkostwa. Wypracowane zasady rozliczania transakcji w reżimie MiFID2 pozwolą na zachowanie niskich kosztów uczestnictwa w rynku.

W 2017 roku IRGiT wspierała TGE we wdrożeniu nowego systemu notującego dedykowanego do obsługi transakcji zawieranych w ramach handlu transgranicznego. IRGiT opracowała model zarzadzania ryzykiem dla transakcji zawieranych w systemie SAPRI, ponadto wykorzystane zostały opracowane i wdrożone w 2016 roku funkcjonalności systemu rozliczeniowego IRGiT (X-Stream Clearing), które pozwoliły na zapewnienie uczestnikom pełnej kompensacji zobowiązań i należności wynikających z transakcji zawartych na wszystkich rynkach obsługiwanych przez IRGiT, w tym w ramach handlu transgranicznego.

Sprzedaż informacji na rynku towarowym

Sprzedaż informacji została łącznie opisana dla rynku finansowego i towarowego w rozdziale dotyczącym Sprzedaż informacji na rynku finansowym.