Rynek finansowy

W związku z postępującą liberalizacją sektora giełdowego na przełomie ostatnich lat znacząco zwiększył się poziom konkurencji pomiędzy platformami obrotu instrumentami finansowymi. Spółki prowadzące rynki regulowane konkurują między sobą o pozyskiwanie nowych emitentów, inwestorów, odpowiednią płynność i obroty na rynku. Dodatkowym wyzwaniem dla giełd stają się również rynki pozagiełdowe (OTC) i wielostronne platformy obrotu – tzw. MTF-y (Multilateral Trading Facility). Oferują one obrót tymi samymi akcjami, które są notowane na tradycyjnych giełdach, zapewniając jednocześnie bardzo krótki czas realizacji zlecenia i niskie opłaty transakcyjne. Część MTF-ów z biegiem czasu uzyskało licencję na prowadzenie giełdy, tak jak CBOE Europe Equities. Jednym z równoległych procesów na rynku finansowym wśród operatorów giełdowych są połączenia, czy też przejęcia giełd. W marcu 2017 r. unijna komisarz ds. konkurencji zablokowała ogłoszoną w marcu 2016 r. fuzję dwóch największych giełd w Europie – London Stock Exchange i Deutsche Boerse, ze względu na obawy znaczącego ograniczenia giełdowej konkurencji w Europie, zwłaszcza, że połączone giełdy stworzyłyby de facto monopol w zakresie niektórych instrumentów finansowych oraz operacji rozliczeniowych. Z kolei w listopadzie 2017 r. Euronext ogłosił zamiar przejęcia Irish Stock Exchange, które powinno mieć miejsce w Q1 2018, pod warunkiem uzyskania wszystkich zgód.

Porównanie obrotów akcjami w Europie na giełdach i MTF-ach [bln EUR]



Źródło: FESE – European Equity Market Report, WFE dla Borsa Istanbul

W 2017 r. platformy MTF, które powstały na mocy dyrektywy MiFID po 2008 r., odpowiadały za 29,1% obrotu akcjami w Europie w ramach arkusza zleceń. Oznacza to spadek udziału MTFów w obrotach na przestrzeni ostatnich dwóch lat, gdyż w 2016 roku MTF-y stanowiły 34,1% udziału i był to najwyższy odnotowany dotychczas poziom w ujęciu rocznym, a w 2015 r. 31,3%.

Łączna wartość obrotów na europejskim rynku akcji w ramach arkusza zleceń (zarówno giełdy jak i MTF-y) wyniosła 11,0 bln EUR, co oznacza spadek w stosunku do roku 2016 o 0,2 bln EUR tj. o 1,8%. Jednak zmiany wartości obrotów w przypadku tradycyjnych giełd i MTF-ów były odmienne. W przypadku MTF-ów w 2017 roku odnotowano spadek obrotu akcjami z 3,8 bln EUR do 3,2 bln EUR (spadek o 16,3% w porównaniu do roku 2016). Z kolei obroty akcjami na giełdach wzrosły rok do roku o 0,4 bln EUR do poziomu 7,8 bln EUR w 2017 roku, co oznacza wzrost o 5,7%.

Koncentracja obrotu giełd i MTF-ów na europejskim rynku akcji w ramach arkusza zleceń w 2017 r.

Koncentracja obrotu giełd i MTF-ów na europejskim rynku akcji w ramach arkusza zleceń w 2017 r.

Źródło: FESE – European Equity Market Report, WFE

Zgodnie z raportem FESE - European Equity Market Report, rynek MTF w 2017 roku cechował się zdecydowanie większą koncentracją obrotu w stosunku do rynku giełdowego; 3 największe MTFy w Europie generowały łącznie ok. 96,6% obrotu akcjami na tym rynku, a 3 największe giełdy odpowiadały za 64,7% obrotu akcjami na europejskim rynku giełdowym.

W 2017 r. pięć podmiotów o największym udziale w obrotach akcjami w Europie wygenerowało 72,7% obrotów w ramach arkusza zleceń o wartości 8,0 bln EUR. Są to odpowiednio CBOE Europe Equities z udziałem 19,2%, London Stock Exchange Group z udziałem 18,6%, Euronext z udziałem 15,5%, Deutsche Boerse z udziałem 11,8% oraz Nasdaq Nordic and Baltics z udziałem 7,6% w obrotach akcjami. W 2017 r. udział GPW w obrocie akcjami w Europie wyniósł 0,51%.

Liczba spółek notowanych

Na koniec 2017 roku, na wszystkich giełdach europejskich notowanych było 9 993 spółek krajowych. Najwięcej spółek było notowanych na hiszpańskiej giełdzie BME (3 110 spółek), co stanowiło ponad 31% spośród wszystkich spółek notowanych na giełdach europejskich. GPW plasowała się pod tym względem na 5-tej pozycji z wynikiem 861 notowanych spółek krajowych, które stanowią 8,1% liczby spółek krajowych notowanych na europejskich parkietach. Łącznie na GPW na rynku regulowanym notowane są 482 spółki (w tym 432 spółek krajowych i 50 zagranicznych) oraz 408 spółek na rynku NewConnect (w tym 401 spółek krajowych i 7 spółek zagranicznych). W 2017 r. na Rynku Głównym odnotowano 15 debiutów oraz 19 debiutów na rynku alternatywnym.

Liczba notowanych spółek krajowych na giełdach w Europie w 2017 r.

Źródło: FESE, WFE

Kapitalizacja rynków akcji

W 2017 roku łączna kapitalizacja wszystkich giełd na świecie wzrosła o 21,8%, osiągając na koniec roku poziom 85,3 bln USD (źródło: WFE). Największy wzrost wartości spółek - o 25,7% odnotowano na parkietach giełd Azji i Pacyfiku, których udział w łącznej kapitalizacji giełd na świecie wynosił na koniec 2017 r. 34,0%. Giełdy amerykańskie, które stanowią największy - 42,8% udział w kapitalizacji giełd na świecie urosły o 17,8% osiągając kapitalizację 36,5 bln USD. Giełdy regionu EMEA (Europa, Bliski Wschód i Afryka), do którego należy GPW urosły o 24,0%, osiągając 19,8 bln USD kapitalizacji spółek krajowych. GPW z wzrostem kapitalizacji 43,0% rdr w ujęciu dolarowym była szóstą giełdą regionu pod względem wzrostu kapitalizacji. Na koniec 2017 r. na czele największych giełd na świecie znajdowała się amerykańska giełda NYSE z kapitalizacją spółek krajowych o wartości 22,1 bln USD. Kolejne miejsca zajęły: NASDAQ – kapitalizacja o wartości 10,0 bln USD, Japan Stock Exchange – 6,2 bln USD, Shanghai SE – 5,1 bln USD, London Stock Exchange – 4,5 bln USD, Euronext i Hong Kong SE – obie po 4,4 bln USD, Shenzhen SE – 3,6 bln USD oraz Deutsche Boerse z kapitalizacją 2,3 bln USD. Udział tych 9 giełd w kapitalizacji giełd światowych wyniósł 73,3% w 2017 r.

Kapitalizacja spółek krajowych na giełdach w Europie w 2017 r. [mld EUR]

Źródło: FESE, WFE

Zmiana kapitalizacji spółek krajowych na giełdach w Europie w 2017 r.

Źródło: FESE (na podstawie danych w euro), WFE

Kapitalizacja giełd w Europie na koniec 2017 r. wyniosła 13,5 bln EUR (źródło: FESE, WFE), co oznacza wzrost o 11,7% w stosunku do roku 2016. Kapitalizacja największych europejskich parkietów rosła w tempie zbliżonym do średniej – LSE Group odniosła wzrost kapitalizacji spółek krajowych o 12,8%, a Euronext o 11,5%. Ponadto, największy wzrost kapitalizacji spółek krajowych odnotowano na giełdach średniego rozmiaru – na CEESEG - Vienna wyniósł on o 32,1%, a na GPW 28,4% oraz na Budapest Stock Exchange wzrost kapitalizacji spółek krajowych o 23,8%. Koncentracja 5 największych giełd europejskich pod względem kapitalizacji utrzymała się względem roku 2016 i wyniosła 88,3%. Udział GPW w tym zakresie stanowił 1,24% w 2017 r. w stosunku do 1,07% w roku 2016.

Obroty akcjami

Według danych WFE w 2017 r. łączna wartość obrotów akcjami spółek krajowych w ramach arkusza zleceń wyniosła na świecie 82,7 bln USD, co oznacza spadek rok do roku o -4,5%, głównie za sprawą spadków obrotów o 8,4% na giełdach amerykańskich, które w 2017 roku wygenerowały 48,7% obrotu akcjami na świecie. Wartość obrotu akcjami w regionie Europa, Bliski Wschód i Afryka z kolei wzrosła o 3,3%, do czego przyczyniły się wzrosty wartości obrotów przede wszystkim na giełdach Euronext i Deutsche Boerse. Giełdy azjatyckie odnotowały spadek wartości obrotu akcjami o 1,9%.

Wartość obrotu akcjami w ramach arkusza zleceń na GPW wzrosła o 27,8%, co jest drugim najlepszym wynikiem pośród europejskich giełd. Wartość obrotu akcjami w ramach arkusza zleceń na giełdach europejskich wyniosła w 2017 r. 7,8 bln EUR, co oznacza wzrost o 5,2% w stosunku do roku ubiegłego. Należy zwrócić uwagę, że największe giełdy europejskie charakteryzowały się kilkuprocentowym wzrostem obrotu akcjami, przy czym obroty na hiszpańskiej BME była na tym samym poziomie co w 2016 r. a w przypadku LSE wartość obrotu nawet spadła – o 1,0%. W wartościach nominalnych do wzrostu obrotu przyczyniły się najbardziej Deutsche Boerse, Euronext, Nasdaq i SIX Swiss Exchange (łącznie +363,5 mln EUR). Borsa Istanbul, CEESEG – Vienna i GPW, które osiągnęły dwucyfrowe wzrosty wartości obrotu rok do roku, także w wartościach nominalnych, uplasowały się wysoko ze wzrostem wartości obrotu rok do roku, o odpowiednio 51,3 mln EUR, 15,5 mln EUR i 6,4 mln EUR.

Największe obroty akcjami na rynku europejskim w ramach arkusza zleceń generowała londyńska giełda LSE Group (2,1 bln EUR). Kolejnymi co do wielkości w tym zakresie giełdami były, dokładnie tak samo jak w 2016 roku, Euronext (1,7 bln EUR obrotu) oraz Deutsche Boerse (1,3 bln EUR obrotu). Ponadto koncentracja 5-ciu giełd o najwyższych obrotach akcjami w 2017 roku, wyniosła 84,3% łącznego obrotu na rynku europejskim. Udział GPW w obrotach wzrósł w 2017 r. do 0,71% w stosunku do 0,59% w roku 2016.

Wartość obrotów akcjami na giełdach w Europie w 2017 r. [mld EUR]

Źródło: FESE, LSEG

Zmiana wartości obrotów akcjami na giełdach w Europie w 2017 r.

Źródło: FESE (na podstawie danych w euro), WFE

Wskaźnik płynności

Współczynnik płynności (inaczej velocity ratio) jest stosunkiem obrotów do średniej miesięcznej kapitalizacji na poszczególnych giełdach. Średni współczynnik płynności na giełdach europejskich, wyniósł w 2017 r. 58,6%, co stanowi spadek w stosunku do 2016 r., kiedy to współczynnik płynności kształtował się na poziomie 64,1% (liczone z danych WFE, w USD). Dla GPW wskaźnik płynności wyniósł 34,7% w 2017 r. wobec 35,1% w 2016. W przypadku GPW dość równomiernie rosły zarówno kapitalizacja jak i obrót, i pomimo ich znaczących zmian rok do roku wskaźnik płynności pozostał na podobnym poziomie.

Wskaźnik płynności na giełdach w Europie w 2017 r.

Źródło: WFE

Podsumowując, 2017 rok dla GPW, w porównaniu do innych giełd europejskich, był niezwykle satysfakcjonujący. Wzrost kapitalizacji spółek krajowych o 28,4% pozwolił zwiększyć udział GPW w kapitalizacji giełd europejskich z 1,07% w 2016 r. do 1,24% w 2017 r. W przypadku obrotów akcjami wzrost o 27,8% rok do roku przyczynił się do zwiększenia udziału w obrotach akcjami na europejskim rynku giełdowym z 0,59% w 2016 r. do 0,71% w 2017 r.