Czynniki zewnętrzne

Sytuacja makroekonomiczna, polityka gospodarcza rządu i koniunktura giełdowa

Na wyniki GPW będzie wpływać w istotnym stopniu aktywność inwestorów na rynkach kapitałowych i ogólna koniunktura gospodarcza.

Według prognoz Komisji Europejskiej wzrost PKB w 2018 roku wyniesie 4,2%1, przed spowolnieniem do 3,6% w 2019 r. Oczekuje się, że wzrost będzie napędzany głównie wzrostem popytu krajowego oraz sprzyjającym trendom na rynku pracy. Wzrost konsumpcji prywatnej będzie także wiązał się ze wzrostem imigrantów stale zasilających polski rynek pracy. Na początku 2018 r. powinniśmy również obserwować wzrost poziomu inwestycji w związku z dostępem do funduszy unijnych oraz wzrostem mocy produkcyjnych. Prognozowany jest także dalszy wzrost eksportu. Dobrej sytuacji ma także sprzyjać rekordowo wysoka pewność konsumentów co do najbliższej przyszłości. Komisja przewiduje jednak, że konsumpcja nieco spowolni pod koniec horyzontu prognozy obejmującej 2019 r., bo wyższa inflacja będzie redukowała realny dochód gospodarstw domowych, a wzrost zatrudnienia spowolni.

Sytuacja na rynku pracy będzie związana w dużym stopniu z reformą emerytalną z października 2017 r., oraz ze wzrostem płac, który miał miejsce w ubiegłym roku i będzie kontynuowany w roku 2018.

Coraz lepsza sytuacja na rynku pracy ma jednak doprowadzić do przyspieszenia wzrostu cen, szczególnie w sektorze usług. Komisja Europejska przewiduje, że inflacja wzrośnie do 2,5% w drugiej połowie 2018 r. Presja na wzrost cen będzie miała miejsce głownie w sektorze usługowym i będzie wynikała w dużym stopniu z ogólnej sytuacji na rynku pracy.

Komisja wskazuje na zbilansowane ryzyka dla prognozy. Wśród zagrożeń wymienia ograniczenia związane z brakiem wykwalifikowanej siły roboczej, która może hamować dalszy rozwój inwestycji. Natomiast dalszy wzrost płac może przyczyniać się do wzrostu inflacji. Także niepewne otoczenie prawne mogłoby mieć negatywne implikacje na planowany rozwój w 2018 r. Natomiast pozytywne mogą się okazać mniejsza niepewność dotycząca legislacji gospodarczej (np. w sektorze energetycznym), która może spowodować, że silniejsze będą inwestycje prywatne. Dalsze wzrosty zatrudnienia albo zmiany w kierunku bardziej stałej imigracji mogą natomiast prowadzić do wzrostu konsumpcji indywidualnej.

Komisja Europejska potwierdza ocenę stabilnego i silnego wzrostu polskiej gospodarki, uwzględnia także działania polityki gospodarczej oraz ich skutki w horyzoncie prognozy. Czynniki ryzyka są zrównoważone, ale nadal istnieje możliwość niekorzystnej korekty aktualnej prognozy. Zewnętrzne czynniki ryzyka są związane, np. z przyszłą polityką handlową i gospodarczą USA oraz szerszymi napięciami geopolitycznymi. Zmiany gospodarcze Chin, słaba kondycja sektora bankowego w Europie i trwające negocjacje z Wielką Brytanią dotyczące wyjścia tego kraju z UE uznawane są za możliwe czynniki ryzyka wymagające korekty prognozy.

1 Komisja Europejska, Winter 2018 Interim Economic Forecast

Konkurencja ze strony wielostronnych platform obrotu (MTF – Multilateral Trading Platform)

Od października 2015 r. na europejskim rynku istnieje możliwość obrotu polskimi akcjami wchodzącymi w skład indeksu WIG30 na paneuropejskiej platformie obrotu Turquoise. W 2017 r. nie zawarto jednak żadnej transakcji na polskich akcjach w ramach działalności platformy. Nie można jednak wykluczyć, że w przyszłości MTF będzie zwiększał udział w obrotach akcjami z GPW. Nie można także wykluczyć, że w ślad za nim możliwość obrotu polskimi akcjami zaoferują inne europejskie platformy działające w podobnej formule.

Uruchamianie obrotu polskimi akcjami przez MTF-y może przyczynić się do wzrostu ogólnej wartości obrotu tymi instrumentami, m.in. w następstwie transakcji arbitrażowych oraz w następstwie transakcji inwestorów działających na MTF-ach, a nieposiadających dostępu do GPW. Zwiększy to popularność polskiego rynku akcji oraz dostęp do rynku. Nie można jednak wykluczyć, że MTF-y będą w stanie przyciągnąć także część obrotu realizowanego dotychczas na GPW.

Finalny kształt reformy systemu emerytalnego w Polsce

W lipcu 2016 r. rząd przedstawił propozycję dalszej reformy systemu emerytalnego polegającą na nacjonalizacji części środków zgromadzonych w OFE poprzez przeniesienie 25% płynnych aktywów (gotówka, akcje zagraniczne, obligacje) do Funduszu Rezerwy Demograficznej. Pozostałe 75% aktywów (akcje polskie) miałoby pozostać w OFE, które zostałyby przekształcone docelowo w tradycyjne fundusze inwestycyjne. W dalszym ciągu brakuje szczegółów co do losów planowanej reformy emerytalnej. Pierwotnie planowano, że reforma wejdzie w życie w 2018 r., jednak termin ten został przesunięty w czasie.

W 2017 r. w ramach prac nad reformą emerytalną przygotowano plan budowy pracowniczych planów kapitałowych (PPK). Jest to projekt promujący długoterminowe oszczędzanie na cele emerytalne. Środki w PPK w odróżnieniu od środków z OFE mają stanowić własność uczestnika. Udział w programie będzie dobrowolny, natomiast do utworzenia takiego planu będzie zobligowany każdy podmiot zatrudniający pracowników. Wpłaty do PPK będą pochodzić z trzech źródeł: podstawowa składka wpłacana przez pracodawcę w wysokości 1,5 proc. wynagrodzenia. Istnieje także możliwość wnoszenia składki dodatkowej w wysokości 2,5%. Drugim źródłem wpłat będą środki wpłacane przez pracownika w wysokości 2%. Tutaj także istnieje możliwość składki dodatkowej w wysokości 2%. Zatem łączna wysokość składek może znajdować się w przedziale od 3,5 proc do 8 proc. wynagrodzenia pracownika. Swój wkład w program będzie miało także państwo w postaci jednorazowej składki powitalnej w wysokości 250 zł, oraz dopłaty rocznej w wysokości 240 zł. Środki zgromadzone w PPK wnoszone będą do funduszy inwestycyjnych, które będą zmieniać profil ryzyka w zależności od czasu, który pozostał uczestnikowi programu do osiągnięcia wieku emerytalnego. Przewidziana jest również wcześniejsza wypłata środków w przypadku zaciągnięcia kredytu hipotecznego lub 25% środków w przypadku poważnej choroby. Założeniem projektu jest wspieranie dalszego rozwoju rynku kapitałowego w Polsce. Jako konkurencyjne źródło finasowania dla kredytów bankowych program ten z założenia ma generować nowe napływy na rynek akcji. Także rotacja aktywów w przekształconych OFE mogłaby wygenerować dodatkową podaż kapitału na rynku akcji. Zapowiedź przekształcenia OFE w fundusze inwestycyjne może także oznaczać dla GPW uwolnienie części free float’u, w związku ze zwiększenie płynności papierów wartościowych z obecnych portfeli OFE.

Zapowiedź tego kształtu reformy została pozytywnie odebrana przez uczestników rynku kapitałowego w Polsce oraz inwestorów zagranicznych. Proces legislacyjny dotyczący PPK ma ruszyć w 2018 r., a wprowadzenie programu zostało zaplanowane na początek roku 2019.

Na koniec 2017 r. wartość polskich akcji w portfelach OFE wzrosła o 22,1% do 141,9 mld zł (źródło: KNF).

Awans Polski w rankingu FTSE Russell do krajów rozwiniętych

Pod koniec września 2017 r. agencja FTSE Russell (wiodący, globalny dostawca wskaźników indeksowych) ogłosiła decyzję o przekwalifikowaniu Polski z rynków rozwijających się (Advanced Emerging Markets) do rozwiniętych (Developed Markets). Awans Polski do grona rynków rozwiniętych to docenienie rozwoju polskiej gospodarki i krajowego rynku kapitałowego. Polska znalazła się w grupie 25 najbardziej rozwiniętych światowych rynków, do których zaliczane są m.in. Niemcy, Francja, Japonia, Australia i Stany Zjednoczone. To pierwszy przypadek zakwalifikowania do tego grona kraju z Europy Środkowo-Wschodniej. Decyzja o przekwalifikowaniu urzeczywistni się we wrześniu 2018 r., a wówczas pojawiają się nowi inwestorzy na GPW. Nie wiadomo jeszcze, jaki będzie udział Polski w indeksie rynków rozwiniętych od września 2018 roku, ale wiąże się to potencjalnie z napływem nowego kapitału na polski rynek kapitałowy.

Regulacje dotyczące rynku finansowego i towarowego

  • MiFID2, a rynek finansowy – Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/65/UE z dnia 15 maja 2014 r. w sprawie rynków instrumentów finansowych oraz zmieniającej dyrektywę 2002/92/WE i dyrektywę 2011/61/UE (Dz. U. UE. L 173 z 12.06.2014 s. 349) (MiFID2), weszła w życie w dniu 2 lipca 2014 r., przy czym państwa członkowskie zobowiązane były dostosować prawodawstwo krajowe do przepisów tejże Dyrektywy do dnia 3 stycznia 2018 r. Wypełnieniu powyższego obowiązku służy procedowany obecnie projekt nowelizacji ustawy o obrocie instrumentami finansowymi implementujący wymogi Dyrektywy MiFID2 do polskiego porządku prawnego.

W odniesieniu do Spółki projekt ustawy wprowadza m.in. szczegółowe zasady zawierania umów outsourcingu, doprecyzowuje i uzupełnia przepisy dotyczące członków jej organów, w tym ustanawia ograniczenia co do liczby stanowisk pełnionych jednocześnie przez te osoby w organach innych podmiotów. Ustawa po nowelizacji wymagać będzie także ustanowienia w spółkach prowadzących rynek regulowany, istotnych co do wielkości, struktury lub zakresu prowadzonej działalności, komitetu do spraw nominacji, do zadań którego należeć będzie m.in. rekomendowanie kandydatów do zarządu spółki oraz dokonywanie okresowej oceny zarządu.

W projekcie ustawy w znaczący sposób podwyższono również minimalne granice sankcji finansowych, jakie mogą zostać nałożone na Spółkę oraz osoby odpowiedzialne z tytułu naruszenia przepisów dotyczących działalność Spółki ustanawiając ich wysokość na poziomie 5 mln Euro. Z punktu widzenia GPW tak wysoki poziom kar finansowych, nieadekwatny do warunków prowadzenia działalności na rynku krajowym przełoży się niekorzystnie na wzrost kosztów oraz ryzyka związanego z prowadzeniem działalności przez Spółkę. Nie można również wykluczyć, że taka wysokość sankcji finansowych wpłynie negatywnie na zainteresowanie podejmowaniem pracy w spółkach prowadzących rynek regulowany..

  • MiFID2 a rynek towarowy - Jedną z istotnych zmian wprowadzonych przez MIFID2 jest nowy system obrotu instrumentami finansowymi w postaci zorganizowanej platformy obrotu (OTF). Zgodnie z Dyrektywą wszystkie wielostronne systemu obrotu instrumentami finansowymi musza funkcjonować jako MTF, OTF lub rynek regulowany. W związku z przygotowaniem TGE oraz uczestników rynku na wdrożenie Dyrektywy MiFID2 do polskich regulacji prawnych do najważniejszych zadań realizowanych w 2017 r. należało między innymi:
    • prowadzenie konsultacji z uczestnikami rynku w zakresie propozycji odpowiednich zmian do projektu implementacji Dyrektywy MiFID2 do polskich regulacji prawnych dotyczących kwestii związanych z rynkiem energii i gazu,
    • prowadzenie konsultacji z uczestnikami rynku w celu wypracowania odpowiedniej formuły przekształcenia Rynku Towarowego Terminowego w zorganizowaną platformę obrotu, zakładającą ewolucyjne przekształcenie obecnie funkcjonującego Rynku Terminowego Towarowego w zorganizowaną platformę obrotu (OTF). Od momentu wejścia w życie ustawy implementującej Dyrektywę MiFID2, Giełda będzie miała 12 miesięcy na złożenie wniosku do Komisji Nadzoru Finansowego o uzyskanie licencji na prowadzenie OTF,
    • wypracowanie w porozumieniu z Komisją Nadzoru Finansowego, finalnie zaakceptowanej przez KNF koncepcji „uznaniowości”, wdrożonej 29 grudnia 2017 r. na Rynku Terminowym Towarowym,
    • wypracowanie oraz wdrożenie w porozumieniu z uczestnikami rynku oraz KNF odpowiednich zmian w zasadach funkcjonowania rynków TGE, w celu ich dostosowania do wymogów pakietu Dyrektywy MiFID2, w tym, w szczególności:
      • 29 listopada 2017 r. - zaprzestanie notowań kontraktami futures na indeks TGe24 na rynku regulowanym,
      • 30 grudnia 2017 r. - zaprzestanie obrotu uprawnieniami do emisji na rynku towarowym TGE, mając na uwadze, iż staję się on instrumentem finansowym zgodnie z MiFID2 oraz prowadzenie prac nad docelowym przeniesieniem obrotu tymi instrumentami na rynek regulowany, w celu powrotu do notowań, po wdrożeniu w Polsce Dyrektywy MiFID2,
      • 28 grudnia 2017 r. - zaprzestanie obrotu kontraktami terminowymi na OZE na rynku towarowym TGE (które również stają się instrumentem finansowym) oraz prace nad ponownym uruchomieniem obrotu tym produktem jako instrumentem finansowym, po wdrożeniu MiFID2, na przekształcanym RTT,
      • prace związane z dostosowaniem obowiązujących na Giełdzie Regulaminów,
      • prowadzenie szeroko zakrojonych prac informatycznych mających na celu przygotowanie infrastruktury technicznej do wymogów nakładanych przez Dyrektywę MiFID2 oraz odpowiednie rozporządzenia wykonawcze, zarówno w zakresie kwestii związanych z wymogami nakładanymi przez nowe regulacje na platformy obrotu jak również szeroko rozbudowanymi kwestiami związanymi z raportowaniem dla organów nadzoru.

Wypracowane rozwiązania umożliwiają jak najkorzystniejsze, z punktu widzenia uczestników rynku, dostosowanie do wymogów Dyrektywy MiFID2 i są zgodne z regulacjami krajowymi i unijnymi. Jednocześnie mając na uwadze odpowiednie przekształcenie rynków oraz notowanych instrumentów, w celu dostosowania do nowych wymogów prawnych, zgodnie z przyjętymi rozwiązaniami przez TGE uzgodnionymi z KNF nie będzie koniczności uzyskiwania statusu CCP przez Izbę Rozliczeniową Giełd Towarowych, na potrzeby obsługi (rozliczeń) aktualnie notowanych na TGE instrumentów.

29 grudnia 2017 r. została wprowadzona na RTT zasada uznaniowości, która wg MiFiD2 jest cechą szczególną OTF. Przypadki określające możliwość wykonywania zleceń w sposób uznaniowy definiuje Dyrektywa. W okresie od 3 stycznia 2018 r. do czasu uzyskania zgody na prowadzenie OTF rynek towarowy terminowy będzie funkcjonował jako tzw. PreOTF, na którym przedmiotem obrotu będą instrumenty, które do tej pory były notowane na rynku terminowym. Zasady prowadzenia notowań będą zgodne z dotychczas obowiązującymi na rynku terminowym, z uwzględnieniem zasad „uznaniowości”. Transakcje zawarte na PreOTF będą także uznawane przy wypełnianiu obliga giełdowego. Po wprowadzeniu ustawy implementującej Dyrektywę MiFID2 (nowelizacja Ustawy o Obrocie Instrumentami Finansowymi („UOIF”) - tzw. projekt UC 86), TGE ma 12 miesięcy na złożenie wniosku do KNF o uzyskanie licencji na prowadzenie zorganizowanej platformy obrotu, w którą docelowo zostanie przekształcony RTT.

Mając na uwadze, iż zgodnie z zapowiedziami Ministerstwa Finansów, wdrożenie Dyrektywy MiFID2 do regulacji polskich planowane jest na przełomie marca i kwietnia 2018 r., TGE będzie gotowa zarówno od strony prawnej, jak również technicznej do implementacji przepisów Dyrektywy do regulacji krajowych.

  • Benchmarks Regulation, a rynek finansowyOd 1 stycznia 2018 r. weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1011 z dnia 8 czerwca 2016 r. w sprawie indeksów stosowanych jako wskaźniki referencyjne w instrumentach finansowych i umowach finansowych lub do pomiaru wyników funduszy inwestycyjnych i zmieniające dyrektywy 2008/48/WE i 2014/17/UE oraz rozporządzenie (UE) nr 596/2014.

W odniesieniu do GPW Benchmark Rozporządzenie wprowadza m.in. szczegółowe zasady administrowania procesem opracowywania stawek referencyjnych WIBID i WIBOR, w tym konieczność uzyskania zezwolenia Komisji Nadzoru Finansowego na pełnienie roli administratora stawek referencyjnych WIBID i WIBOR do końca 2019 r. W okresie pomiędzy 1 stycznia 2018 r., a 31 grudnia 2019 r. GPW Benchmark w odniesieniu do stawek referencyjnych WIBID i WIBOR korzysta z okresu przejściowego w stosowaniu się do Rozporządzenia, w którym będzie podejmować intensywne działania zmierzające do pełnego dostosowania się do wymogów regulacyjnych oraz uzyskania niezbędnych zezwoleń KNF.

Rozporządzanie przewiduje możliwość nałożenia pieniężnej sankcji administracyjnej na osobę fizyczną, za naruszenia wymogów Rozporządzenia. Powyższa sankcja znajduje zastosowanie dopiero od momentu uzyskania zezwolenia KNF na prowadzenia działalności. Będzie się to zatem wiązało z ryzykiem finansowym w związku z prowadzoną działalnością przez Spółkę.

  • Ustawa o odnawialnych źródłach energii - od 1 lipca 2016 r. weszła w życie ustawa o Odnawialnych Źródłach Energi (OZE). Zapisy ustawy wprowadzają nowy system wsparcia dla producentów energii elektrycznej z OZE – tzw. system aukcyjny. Aukcje będzie organizował Urząd Regulacji Energetyki (URE). Zwycięzcy aukcji - firmy, które zaproponują najniższą cenę za produkcję energii elektrycznej będą otrzymywać wsparcie przez kolejnych 15 lat. System certyfikatów w konsekwencji będzie stopniowo wygaszany. Wszyscy producenci, którzy wyprodukowali energię elektryczną do 30 czerwca 2016 r. mogą otrzymywać nadal świadectwa pochodzenia. Produkcja energii od 1 lipca 2016 r. upoważnia firmy do startu w aukcjach, nie mogą one starać się o świadectwa pochodzenia. W 2017 r. weszła w życie nowelizacja Ustawy o Odnawialnych Źródłach Energii. Przedmiotem nowelizacji była zmiana zasad wyliczania tzw. jednostkowej opłaty zastępczej – odejście od sztywnej stawki 300,03 PLN/MWh na rzecz kwoty opartej o indeks wyliczony na podstawie transakcji sesyjnych zrealizowanych w poprzednim roku kalendarzowym. Przedmiotowa nowelizacja wywarła wpływ na kurs transakcji pozasesyjnych indeksowanych do poziomu jednostkowej opłaty zastępczej, jednocześnie pozostając bez wpływu na przychody GK TGE. Możliwy wpływ zmian w regulacjach OZE na działalność TGE został omówiony szerzej w rozdziale II.7 – Czynniki ryzyka i zagrożenia.
  • Ustawa o handlu CO2 - weszła w życie we wrześniu 2015 r. i stanowi szansę dla TGE na rozwój nowego obszaru działalności poprzez zdobycie statusu krajowej platformy do organizowania aukcji pierwotnych CO2, które obecnie Polska sprzedaje na niemieckiej giełdzie EEX. 20 grudnia 2016 r. TGE uzyskała warunkową zgodę Komisji Nadzoru Finansowego na prowadzenie platformy aukcyjnej na uprawnienia do emisji CO2. Kolejnym etapem będzie udział TGE w przetargu Ministerstwa Środowiska na prowadzenie platformy aukcyjnej dla polskich uprawnień do emisji. Niezbędnym i ostatnim etapem jest uzyskanie wpisu do wykazu platform aukcyjnych w Załączniku III rozporządzenia KE nr 1031/2010. Prowadzenie platformy aukcyjnej będzie miało wpływ na rozwój rynku prowadzonego przez TGE, na którym przedmiotem obrotu są uprawnienia do emisji (RUE) i zwiększenie płynności na tym rynku. Wraz z uruchomieniem platformy aukcyjnej zostaną wprowadzone do obrotu instrumenty finansowe na dostawę uprawnień do emisji.
  • Ustawa o efektywności energetycznej - od 1 października 2016 r. obowiązuje ustawa o Efektywności Energetycznej. Zmienia ona sposób uzyskiwania białych certyfikatów. Dotychczas Prezes URE ogłaszał przetargi w tym zakresie. Białe świadectwa pochodzenia otrzymywali zwycięzcy przetargów. Nowa ustawa zlikwidowała przetargi i obecnie świadectwa pochodzenia efektywności energetycznej będzie wydawał Prezes URE na zasadach identycznych jak inne kolory świadectw pochodzenia. Dodatkowo nowa ustawa ogranicza możliwość realizacji obowiązku zakupu białych certyfikatów poprzez uiszczenie opłaty zastępczej w zakresie: 30% tego obowiązku za 2016 r., 20% tego obowiązku za 2017 r., 10% tego obowiązku za 2018 r. Nowa regulacja przewiduje również stopniowe podnoszenie wysokości jednostkowej opłaty zastępczej (jednostkowa opłata zastępcza wynosi 1000 zł/toe za 2016 r., 1500 zł/ toe za 2017 r., natomiast wysokość jednostkowej opłaty zastępczej za rok 2018 oraz za każdy kolejny rok zwiększa się o 5% w stosunku do wysokości jednostkowej opłaty zastępczej obowiązującej za rok poprzedni). Podmioty, które dotychczas realizowały obowiązek wyłącznie  opłatą zastępczą, rozpoczną działalność na TGE. W nowej ustawie zrealizowanie obowiązku opłatą zastępczą w zakresie większym niż wskazane powyżej, będzie możliwe jedynie wówczas, kiedy podmiot wykaże, że składał zlecenia kupna praw majątkowych na giełdzie, ale z powodu braku transakcji lub ich ceny przewyższającej poziom opłaty zastępczej nie był w stanie ich kupić. Nowe rozwiązania będą służyć zwiększeniu ilości inwestycji w zakresie efektywności energetycznej, ale także zwiększeniu płynności na TGE w zakresie obrotu białymi certyfikatami.
  • Rozporządzenie CACM – TGE jako NEMO w modelu konkurencji na rynku - podstawowym elementem prawodawstwa UE, dotyczącego europejskich rynków energii elektrycznej, jest Trzeci Pakiet Energetyczny z września 2009 r. W oparciu o te regulacje i decyzje Rady Europejskiej z 2011 r., rządy państw członkowskich UE przyjęły zobowiązania w zakresie wspólnej budowy rynku spot energii elektrycznej. W opublikowanym w lipcu 2015 r. Rozporządzeniu CACM doprecyzowane zostały obowiązki giełd i operatorów oraz działania regulatorów. Dla TGE, uzyskana 2 grudnia 2015 r. nominacja na funkcję operatora NEMO, stanowiła impuls dla intensywnych działań w projektach międzynarodowych rynku dnia bieżącego i rynku dnia następnego. Przyjęta formuła publikacji Rozporządzenia CACM powoduje, że nałożone zostały na TGE szczególne obowiązki implementacji nowych rozwiązań rynkowych, wraz z ich szczegółowym harmonogramem realizacyjnym. Należy podkreślić, że TGE w zakresie obowiązków operatora NEMO na rynku spot energii elektrycznej, jako podmiot posiadający koncesję giełdy towarowej, podlega nadzorowi KNF. Z kolei jako NEMO, wraz z IRGiT podlega nadzorowi URE, z rygorem odebrania uprawnień. Rozporządzenie CACM zobowiązało operatorów NEMO do przygotowania i złożenia do akceptacji regulatorów szeregu dokumentów projektowych rynku spot. W 2017 r., w oparciu o umowę o współpracy operatorów NEMO - INCA (Interim NEMO Co-operation Agreement), powołany został Przejściowy Komitet NEMO - INC (Interim NEMO Committee). Pierwszym, podstawowym i przygotowanym wspólnie dokumentem był tzw. MCO Plan (Market Coupling Operations Plan), tj. plan działania w zakresie łączenia rynków spot energii elektrycznej. W tym dokumencie, ostatecznie zaakceptowanym przez Forum Regulatorów, w tym URE, w czerwcu 2017 r., opisane zostały zasady działania jednolitych rynków energii elektrycznej: dnia następnego - SDAC (Single Day Ahead Coupling) w modelu PCR, oraz dnia bieżącego - SIDC (Single Intraday Coupling) w modelu XBID. Na platformie INC przygotowano również następne dokumenty rynku dnia następnego i dnia bieżącego, w tym specyfikacje i wymagania dla algorytmów, cen minimalnych i maksymalnych, produktów handlowych oraz procedur operacyjnych. TGE, po przygotowaniu wersji w języku polskim, składała te dokumenty do akceptacji URE. Choć europejski termin pełnego uruchomienia rynku spot upływa w czerwcu 2018 r., czyli w okresie 12 miesięcy od zaakceptowania przez regulatorów dokumentu MCO Plan, to realnie zakłada się, że prace będą kontynuowane wspólnie przez giełdy w ramach Komitetu INC co najmniej jeszcze przez rok 2019.
  • Ustawa Prawo energetyczne – z dnia 10 kwietnia 1997 r. Ujednolicony tekst obowiązuje od 18 stycznia 2018 r. i zawiera zmiany wynikające z ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o rynku mocy (Dz. U. z 2018 r. poz. 9) - nakłada na przedsiębiorstwa energetyczne zajmujące się wytwarzaniem energii elektrycznej obowiązek sprzedaży m.in. poprzez giełdy towarowe nie mniej niż 30% energii elektrycznej wytworzonej w danym roku (do tej pory było to 15%). Podobny obowiązek, zakładający sprzedaż nie mniej niż 55% gazu ziemnego, jest nałożony na przedsiębiorstwa energetyczne zajmujące się obrotem paliwami gazowymi. Wprowadzone zmiany będą miały wpływy na poziom aktywności niektórych uczestników TGE. Może to w efekcie spowodować zmiany płynności obrotu energią elektryczną, atrakcyjności rynku towarowego dla pozostałych uczestników i w efekcie wpłynąć na wolumen obrotu tymi towarami i przychody z tego tytułu.

Integracja rynku energii elektrycznej (Internal Energy Market)

Celem integracji rynku europejskiego w spójny, zharmonizowany mechanizm rynku wewnętrznego (Internal Electricity Market – IEM) jest umożliwienie wszystkim uczestnikom rynku udziału w trans-granicznym obrocie energią elektryczną. Jako rozwiązanie docelowe, zapewniające połączenie rynków krajowych (market coupling – MC) dla Rynku Dnia Następnego, przyjęto opracowany przez giełdy Europy Zachodniej model Price Coupling of Regions – PCR, a dla Rynku Dnia Bieżącego model Cross-border Intra-day – XBID.

W dniu 15 listopada 2017 r. TGE rozpoczęła działanie produkcyjne na europejskim rynku dnia następnego w modelu PCR, co oznacza bezpośrednie wejście TGE na rynek MRC, w roli giełdy operatora/koordynatora. TGE posiada uprawnienia aktywnego brokera rynku, działającego w gronie 5 giełd: TGE, EPEX SPOT, OMIE, GME, NORD POOL. Dzięki temu, TGE uzyskała możliwość podjęcia działalności NEMO na rynkach, na których nie obowiązuje monopol usług NEMO. Będzie to szansa do rozszerzenia działalności przez TGE także na rynkach zagranicznych. Jednocześnie trzeba się liczyć z rozpoczęciem działalności przez innych operatorów NEMO na polskim rynku energii elektrycznej. Przewiduje się, że dwaj nowi NEMO podejmą działania konkurencyjne wobec TGE na polskim rynku spot energii elektrycznej w październiku 2018 r.

Uruchomienie rynku europejskiego energii elektrycznej dla dnia bieżącego XBID przewidywane jest w II kw. 2018 r. TGE uczestniczy obecnie w pracach grupy firm przygotowujących się do przyłączenia do tego projektu - XBID Accession Stream, posiadając jednocześnie status obserwatora w projekcie XBID. Ostateczna decyzja o formie i terminie przystąpienia TGE do XBID zostanie podjęta po konsultacjach z URE i PSE. Dodatkowo prowadzona jest lokalna współpraca z giełdami NORD POOL i EPEX SPOT oraz operatorami PSE, SvK i LITGRID na granicy z Litwą i Szwecją w zakresie uruchomienia trans-granicznego rynku dnia bieżącego, poprzez powołanie tzw. Local Implementation Project, co zapewni techniczne możliwości przyłączenia się TGE do rynku XBID w 2019 r.