RYNEK FINANSOWY

Narzędzia strony

W związku z postępującą liberalizacją sektora giełdowego na przełomie ostatnich lat znacząco zwiększył się poziom konkurencji pomiędzy platformami obrotu instrumentami finansowymi. Spółki prowadzące rynki regulowane konkurują między sobą o pozyskiwanie nowych emitentów, inwestorów, odpowiednią płynność i obroty na rynku. Dodatkowym wyzwaniem dla giełd stają się również rynki pozagiełdowe (OTC)28 i wielostronne platformy obrotu – tzw. MTF-y (Multilateral Trading Facility). Oferują one obrót tymi samymi akcjami, które są notowane na tradycyjnych giełdach, zapewniając jednocześnie bardzo krótki czas realizacji zlecenia i niskie opłaty transakcyjne. Część MTF-ów z biegiem czasu uzyskało licencję na prowadzenie giełdy, tak jak BATS Europe.

28 Rynek pozagiełdowy to rynek obrotu papierami wartościowymi, na którym transakcje odbywają się bezpośrednio pomiędzy uczestnikami rynku, bez pośrednictwa giełdy papierów wartościowych (OTC - over the counter)

Porównanie obrotów akcjami w Europie na giełdach i MTF-ach29 [bln EUR]

Porównanie obrotów akcjami w Europie na giełdach i MTF-ach [bln EUR] 

29 MTF-y i giełdy o rodowodzie MTF (w szczególności: BATS Europe, Turquoise, Burgundy, NYSE Arca Europe)

Źródło: FESE, LSEG

W 2016 r. platformy MTF, które powstały na mocy dyrektywy MIFID po 2008 r., odpowiadały za ponad 34% obrotu akcjami w Europie w ramach arkusza zleceń, co stanowi najwyższy odnotowany dotychczas poziom w ujęciu rocznym (w 2015 roku MTF-y stanowiły niespełna 31% udziału). Niemniej, w 2016 roku odnotowano spadek obrotu akcjami na MTF-ach z 4 bln EUR do 3,8 bln EUR (spadek o 4,3% w porównaniu do roku 2015), przy równoczesnym spadku obrotów akcjami na giełdach z 8,8 bln EUR w 2015 roku do 7,4 bln EUR w roku 2016 (spadek o 16%). Należy przy tym zaznaczyć, że łączna wartość obrotów na europejskim rynku akcji, w ramach arkusza zleceń (zarówno giełdy jak i MTF-y) zmalała w stosunku do roku 2015 o 1,6 bln EUR tj. o 12,3%.

Koncentracja obrotu giełd i MTF-ów na europejskim rynku akcji w ramach arkusza zleceń w 2016 r.

Koncentracja obrotu giełd i MTF-ów na europejskim rynku akcji w ramach arkusza zleceń w 2016 r.

Źródło: FESE, LSEG

Zgodnie z raportem FESE - European Equity Market Report, rynek MTF w 2016 roku cechował się zdecydowanie większą koncentracją obrotu w stosunku do rynku akcji; 3 największe MTF w Europie generowały łącznie ok. 97,3% obrotu akcjami na tym rynku, przy czym 3 największe giełdy odpowiadały za 65,3% obrotu akcjami na europejskim rynku giełdowym. Spośród pięciu podmiotów, które generowały największy obrót akcjami w Europie w ramach koszyka zleceń w 2016 r. należałoby wyszczególnić:

  • BATS Europe; 21,3% udziału [2,4 bln EUR]
  • London Stock Exchange Group; 18,4% udziału [2,1 bln EUR]
  • Euronext; 14,2% udziału [1,6 bln EUR]
  • Turquoise; 10,9% udziału [12 bln EUR]
  • Deutsche Borse; 10,5% udziału [1,2 bln EUR]

Zgodnie z powyższym, pięć podmiotów o największym udziale w obrocie akcjami w Europie odpowiada za ponad 75,2% całkowitych obrotów na tym rynku (tj. 11,27 bln EUR), przy czym udział GPW wyniósł w 2016 roku 0,59%.

LICZBA SPÓŁEK NOTOWANYCH

Pod koniec 2016 roku, na wszystkich giełdach europejskich notowanych było 11 610 spółek, co stanowi spadek o 276 spółki w porównaniu do roku 2015 (-2,3% rdr). Najwięcej spółek było notowanych na hiszpańskiej giełdzie BME (3 506 spółek), co stanowiło ponad 30% spośród wszystkich spółek notowanych na giełdach europejskich. GPW plasowała się pod tym względem na 5-tej pozycji spośród 20 podmiotów badanych przez FESE, z wynikiem 893 notowanych spółek, w tym 487 spółek na rynku regulowanym (434 spółki krajowe i 53 spółki zagraniczne), oraz 406 spółek na rynku NewConnect (398 spółek krajowych i 8 spółek zagranicznych). W 2016 r. na rynku głównym odnotowano 19 debiutów przy 16 debiutach na rynku alternatywnym (wyłącznie spółki krajowe).

Liczba notowanych spółek na giełdach w Europie w 2016 r.

Liczba notowanych spółek na giełdach w Europie w 2016 r.

Źródło: FESE, LSEG

KAPITALIZACJA RYNKÓW AKCJI

W 2016 roku łączna kapitalizacja wszystkich giełd na świecie wzrosła, osiągając na koniec roku poziom 70,1 bln USD (wzrost rok do roku o 4,4%; źródło: WFE). Największy wzrost wartości spółek, 10,8% rdr, odnotowano na parkietach giełd amerykańskich, których udział w łącznej kapitalizacji giełd na świecie wynosił na koniec 2016 r. 44,2%. Z kolei giełdy z regionu Azji i Pacyfiku odnotowały spadek – ich łączna kapitalizacja na koniec 2016 r. osiągnęła poziom 23,1 bln USD (-0,7% rdr). Na koniec 2016 r. na czele największych giełd na świecie znajdowała się amerykańska giełda NYSE z kapitalizacją spółek krajowych o wartości 19,6 bln USD. Kolejne miejsca zajęły: NASDAQ – kapitalizacja o wartości 7,8 bln USD, Japan Stock Exchange – 5,1 bln USD, Shanghai SE – 4,1 bln USD, Shenzen SE – 3,2 bln USD i europejskie London Stock Exchange Grup wraz z Euronext – po 3,5 bln USD.

Kapitalizacja spółek krajowych na giełdach w Europie w 2016 r. [mld EUR]

Kapitalizacja spółek krajowych na giełdach w Europie w 2016 r. [mld EUR]   

Źródło: FESE, LSEG

Kapitalizacja giełd w Europie na koniec 2016 r. wyniosła 12,3 bln EUR (źródło: FESE, LSEG), co oznacza wzrost w stosunku do roku 2015 o 0,3%, przy czym największa giełda w Europie pod względem kapitalizacji (LSE) odnotowała spadek kapitalizacji spółek krajowych o -7,3%. Ponadto, największy spadek kapitalizacji spółek krajowych odnotowano na giełdach w Słowenii (-9,5% rdr) oraz w Hiszpanii (-7,1% rdr). Koncentracja 5 największych giełd europejskich pod względem kapitalizacji utrzymała się względem roku 2015 i wyniosła 87,3%. Udział GPW w tym zakresie stanowił 1,07% w 2016 r. w stosunku do 1,03% w roku 2015. Pod względem wzrostu kapitalizacji spółek krajowych, na pierwszej pozycji uplasowała się giełda w Luksemburgu (wzrost o 34% w stosunku do 2015 r.). Na kolejnych pozycjach pod względem wzrostu kapitalizacji znalazły się - węgierska giełda Budapest Stock Exchange z regionu Europy Środkowo-Wschodniej (wzrost o 31%) oraz skandynawska Oslo Bors (wzrost o 24%).

Zmiana kapitalizacji spółek krajowych na giełdach w Europie w 2016 r.

Zmiana kapitalizacji spółek krajowych na giełdach w Europie w 2016 r.

Źródło: FESE (na podstawie danych w euro), LSEG

OBROTY AKCJAMI

Według danych WFE w 2016 r. łączna wartość obrotów akcjami spółek krajowych w ramach arkusza zleceń wyniosła na świecie 85,4 bln USD, co oznacza spadek rok do roku o -24,9%, głównie za sprawą spadków obrotów na giełdach azjatyckich (-42,6%). Spadek w stosunku do roku ubiegłego odnotowały również giełdy amerykańskie (-6,8%).

Wartość obrotu akcjami w ramach arkusza zleceń na giełdach europejskich wyniosła w 2016 r. 7,4 bln EUR, co oznacza spadek o -15,3% w stosunku do roku ubiegłego. W porównaniu do średniego spadku obrotu akcjami w ramach arkusza zleceń na rynku europejskim, GPW odnotowała mniejszą zmianę tego parametru rok do roku (-11%), przede wszystkim w wyniku wzrostu wartości kapitalizacji notowanych spółek (+4%) oraz dużej zmienności na rynku wynikającej z otoczenia makroekonomicznego. Niemniej sam spadek wynikał z faktu, iż w 2016 r. aktywność inwestorów na parkietach warszawskiej giełdy pozostawała pod silnym wpływem trudnego i bardzo wymagającego otoczenia rynkowego.

Największe obroty akcjami na rynku europejskim w ramach koszyka zleceń generowała londyńska giełda LSE Group (2,1 bln EUR). Kolejnymi co do wielkości w tym zakresie giełdami były Euronext (1,6 bln EUR obrotu) oraz Deutsche Borse (1,2 bln EUR obrotu). Ponadto koncentracja 5-ciu giełd o najwyższych obrotach akcjami w 2016 roku, wyniosła 84,5% łącznego obrotu na rynku europejskim. Udział GPW w obrotach wyniósł w 2016 r. 0,59% w stosunku do 0,56% w roku 2015.

Wartość obrotów akcjami na giełdach w Europie w 2016 r. [mld EUR]

Wartość obrotów akcjami na giełdach w Europie w 2016 r. [mld EUR]

Źródło: FESE, LSEG

Zmiana wartości obrotów akcjami na giełdach w Europie w 2016 r.

Zmiana wartości obrotów akcjami na giełdach w Europie w 2016 r.

Źródło: FESE (na podstawie danych w euro), LSEG

WSPÓŁCZYNNIK PŁYNNOŚCI

Współczynnik płynności będący stosunkiem obrotów do średniej miesięcznej kapitalizacji na poszczególnych giełdach europejskich, przedstawia wzrost o ok 1,5 p.p. w stosunku do roku 2015 (obecnie 35%). Ze względu na spadek obrotów na Warszawskiej Giełdzie o -11% w stosunku do roku 2015, wzrost współczynnika płynności, wynikał ze spadku średniej kapitalizacji pod koniec poszczególnych miesięcy w 2016 roku.

Wskaźnik płynności na giełdach w Europie w 2016 r.

Wskaźnik płynności31 na giełdach w Europie w 2016 r.

Źródło: FESE (na podstawie danych w euro), LSEG

Średni współczynnik płynności na giełdach europejskich, wyniósł w 2016 r. 63,8%, co stanowi spadek w stosunku do 2015 r. o 5,3 p.p. kiedy to współczynnik płynności kształtował się na poziomie 69,1%. Tak znaczący spadek tego wskaźnika wynikał w głównej mierze ze wzrostu kapitalizacji spółek notowanych na giełdach europejskich oraz istotny spadek obrotów akcjami w ramach arkusza zleceń. Należy podkreślić, że tendencja wzrostu kapitalizacji krajowych spółek przy równoczesnym spadku obrotów akcjami w ramach koszyka zleceń utrzymywała się nie tylko na giełdach europejskich, lecz także na giełdach z regionu Azji oraz giełdach amerykańskich.

Niemniej, w warunkach bardzo konkurencyjnego rynku i zmieniającego się otoczenia biznesowego na całym świecie, GPW odnotowała wyższy przyrost kapitalizacji w ujęciu procentowym, niżeli przyrost na całkowitym rynku europejskim, przy jednoczesnym niższym ubytku na obrotach akcjami w stosunku do europejskiego oraz światowego rynku akcji – zwiększając tym samym swój udział zarówno w kapitalizacji (1,07% udziału w 2016 r. vs 1,03% w 2015 r.) jak i obrotach (0,59% udziału w 2016 r. vs 0,56% w 2015 r.) na europejskim rynku giełdowym w zakresie akcji.